Asya Kaplan Sivrisineği İstanbul’u İşgal Etti

Asya kaplan sivrisinekleri önceleri sadece Beykoz ve Sarıyer ilçelerinde görülürken şu anda İstanbul’u tamamen istila etmiş durumda. Başta ZİKA virüsü olmak üzere pek çok zoonotik hastalığın bulaşmasına neden olan kaplan sivrisinekleri gündüz dış ortamda da saldırgan oldukları için insanların günlük hayatlarını da ciddi şekilde etkilemekte.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on pinterest
Kaplan sivrisinekleri istanbul'u işgal etti

2017 yılında yapılan bir çalışmada istilacı tür olarak bilinen Aedes albopictus ve Aedes aegypti türleri Karadeniz Bölgesi’nde Artvin-Giresun illeri arasında saptandığı ve Batum’dan Kırım yarım adasına doğru yayılmakta olduğu belirtilmişti. (EFSA-2017)

İstanbul’da ilk tespitler ise 2018-2019 dönemlerinde Biopest firmasının vektör mücadelesinde kullandığı dijital karar destek sistemi olan BiotekCBS yazılımı üzerinden raporlanmıştı. Türkiye’de ilk defa patentli yazılımla vektör mücadelesi yapan firmanın ışık tuzakları ile tespit edilen popülasyon dağılım analizlerine göre Aedes sp. türünün Culex sp. Türünü baskılamaya başladığı bilinmekteydi.

Aedes yayılımı beykoz 2015-2019

BiotekCBS dijital karar destek sistemi verilerinde Aedes sp. sivrisineklerinin artışına ek olarak Anopheles sp. türünde de bir miktar artış olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar 2021 yılında yapılan ve 2019-2020 yıllarını kapsayan çalışmayla da uyumluluk göstermektedir. İstanbul’da istilacı sivrisinek (diptera: culicidae) türlerinin tespiti çalışmasında Beykoz ilçesinde Aedes sp. sivrisineklerine ek olarak Anopheles claviger türüne rastlanıldığı raporlanmaktadır.

2019-2020 yılları arasında yapılan akademik bir çalışmada kaplan sivrisineği olarak bilinen istilacı Aedes albopictus türünün İstanbul’un genelinde yayılım gösterdiği bildirilmiştir. İstanbul’da kaplan sivrisineğinin en yoğun görüldüğü ilçelerin başında Sarıyer, Beykoz ve Sultangazi gelmektedir.

Asya kaplan sivrisineği biyolojik mücadelesi

Aedes albopictus sivrisineklerinin İstanbul’da larva-pupa örneklemlerinden elde edilen örnek alma yerlerine göre dağılımı

İlçe Bazında

Adalar

% 0,99

Arnavutköy

% 4,43

Avcılar

% 0,25

Bağcılar

% 2,46

Bakırköy

% 1,23

Başakşehir

% 2,22

Beşiktaş

% 2,22

Beykoz

% 14,53

Çatalca

% 3,20

Eyüpsultan

% 1,72

Fatih

% 2,46

Kağıthane

% 1,48

Kartal

% 0,99

Küçükçekmece

% 0,74

Pendik

% 3,20

Sancaktepe

% 1,97

Sarıyer

% 34,24

Silivri

% 0,74

Sultanbeyli

% 1,72

Sultangazi

% 6,16

Şİle

% 1,72

Tuzla

% 4,19

Ümraniye

% 1,97

Üsküdar

% 2,71

Zeytinburnu

% 2,46

Aedes Sivrisineklerinin Bulaştırdığı Hastalıklar

Sivrisinekler sokmalar, kaşındırmaları, uykudan uyandırmaları gibi rahatsızlıklardan öte çeşitli hastalıkları taşımaktadırlar. Hayvandan insana ya da insandan insana hastalık bulaştırdıkları için mücadele edilmesi gereken zoonotik vektörel canlılardır.

Aedes sivisinekleri Zika, Batı Nil Virüsü, Chikungunya Virüsü, Dang humması, sarı humma gibi hastalıkları taşıdığı bilinmektedir. Bu hastalıkların bulaş yolu sivrisinekler ve diğer eklembacaklılardır. Bu nedenle bu vektörlerin yaşam döngüsü kontrol altına alındığında hastalık yayılımı da kontrol altında tutulabilir.

Sivrisineklerle bulaştırılan önemli diğer hastalık ise sıtma (malaria) hastalığıdır. Ancak sıtma hastalığının bulaşması Aedes sivrisinekleri ile değil Anopheles sp. türü sivrisineklerle bulaştırılmaktadır.

İstanbul sınırları genelinde bakıldığında Beykoz ilçesinde Anopheles sp. türüne rastlandığı bilinmektedir. Bu nedenle vektörle mücadele programları aksatılmadan uygulanmaya devam ettirilmelidir.

Sivrisinek üreme alanı

Asya Kaplan Sivrisineği Üreme Alanı

Beykoz, Sarıyer bölgelerinde yerleşim alanları ormanlık alanların içerisine çok fazla girmiş durumdadır. Beklenen artış nedeni Asya kaplan sivrisineğinin yaşam alanının ormanlık alanlar olup kente yayılmış olmasıdır. Ancak yapılan çalışmalar göstermiştir ki Asya kaplan sivrisineği de olmak üzere sivrisinek larvası tespit edilen alanlar genel olarak insan eliyle oluşturulmuş yapay üreme ortamlarıdır.

Bu üreme alanlarının başında su bidonları ve su depoları gelmektedir. Dijital karar destek sistemi BiotekCBS veri tabanından çekilen üreme kaynakları görsellerin bakıldığında da Beykoz bölgesinde yoğun olarak bahçe tarımı yapıldığı ve bahçelerin sulanması için yağmur sularının farklı ölçüde bidonlarda ve hatta depolarda biriktirildiği tespit edilmiştir.

Asya kaplan sivrisineğinin hızlı bir şekilde üreme nedeni bu şekilde yapay şekilde oluşturulmuş su kaynaklarıdır.

İstilacı tür olan Aedes albopictus türüne ait larvalar en çok su bidonları ve su depolarında tespit edilmiştir. Buna ek olarak mezarlıktaki suluklar, saksı altları, eski lastikler de önemli üreme alanları arasındadır.

Genel olarak kaplan sivrisineklerinin üreme bölgelerine bakıldığında kent içinde insan eliyle yapılmış yapay üreme alanlarında çoğaldığı görülmektedir.

Yabani tür olarak bilinen, soğuk hava şartları ve kuraklığa karşı dayanıklı yumurtalar üretebilen Aedes türleri değişen iklim şartları nedeniyle dünyanın pek çok yerinde yayılım gösterebilmektedir. Kaplan sivrisineklerinin, sıcaklığın sıfır derecenin altına düşmediği kıyı şeridi şehirlerinde de hızlı bir şekilde yayılım göstermesi beklenmektedir. Bu nedenle özellikle kanalizasyon ve yağmur toplama sistemlerinde de sıcak sisleme yaz-kış mücadeleye devam edilmesi gerekmektedir.

Asya Kaplan Sivrisineği Kültürel Mücadelesi

Asya kaplan sivrisineği mücadelesinde öncelikli olarak üreme alanlarının ortadan kaldırılması gerekmektedir. Sivrisineğin üreme alanlarına baktığımızda insan eliyle yapılmış yapay üreme alanlarına yumurta bıraktığı ve burada larva gelişimlerini tamamladığı görülmektedir.

İnsanlar kendi sivrisineğini kendisi üretmektedir

Bu alanlar özel mülk olduğu için mülk sahiplerinin sorumluluğundadır. Yerel yönetimler mülk sahibinden izin alıp su bidonu, eski lastik, saksı altlığı gibi sivrisinek üreme alanlarına müdahale etmeye çalışsalar da halkın bu konuda bilinçlendirilmesine yönelik kültürel mücadele öncelikli olmalıdır.

Sivrisinek Biyolojik Mücadelesi

Vektörle entegre mücadele basamaklarından ikincisi ise biyolojik mücadeledir. Ortadan kaldırılamayan üreme alanlarında Bacillus thuringiensis israelensis ya da Bacillus sphericus içerikli biyolojik larvasitler kullanılmalıdır.

Potansiyel üreme alanlarında larvasitler Flytech BTI, Flytech BS, EcoBac WG, FlyBuster WG gibi biyolojik larvasitler kullanılabilir.

Kaynak:

  • Sağlık Bakanlığı-Zika Virüs Hastalığı Risk Değerlendirme Raporu
  • BiotekCBS dijital karar destek sistemi analiz raporları
  • İstanbul’da istilacı sivrisinek (diptera: culicidae) türlerinin tespiti- Sema Özgür Yılmaz-2021
  • Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi
  • Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi
Tırtıl Arif

Tırtıl Arif

Biyolojik Mücadele'de yapılması gerekenleri size anlatmak için sürekli okuyup araştırıyorum.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Sevilen Yazılar

Bültene Üye Ol

  • Bio-T Plus

    Domates güvesi, Amerikan beyaz kelebeği, salkım güvesi, yeşil kurt, çam kese böceği, sedir yaprak kelebeği gibi tarımsal üretimde ve orman ağaçlarında zararlı Lepidopterlerin larva dönemini kontrol altına almak için geliştirilmiş bir biyopestisitdir.

  • Flytech BTI

    Sivrisinek larvalarının biyolojik mücadelesi için geliştirilmiştir. Aynı zamanda phelebotomus ve simulium larva kontrolünde kullanılabilen tek biyolojik larvasittir.

  • FlyBuster WG

    Sivrisinek, simulium ve kronomid larva kontrolünde kullanılan tek Bacillus sphericus içerikli gerçek biyolojik larvasittir. Katı formu sayesinde yoğun vejetatif habitatlarda doğrudan kullanılabilir.. Ekonomik satın alma ve uygulama maliyeti sunar. Rakiplerine oranla %47 uygulama ekonomiktir.

  • Ecobac WG

    Sivrisinek, simulium ve kronomid larva mücadelesinde kullanılan biyopestisittir. Sazlık ve yoğun bitkili su havzalarından doğrudan uygulama imkanı sunar.

  • Flytech BS

    Sivrisinek larva mücadelesi için geliştirilmiş biyolojik larvasittir. Bacillus sphericus bakterisinin sıvı formudur. Ekonomik satın alma avantajı sunar.

  • Işık Tuzağı

    Zararlıların ergin mücadelesinde kullanılır. Aynı zamanda popüslayon yoğunluğu takibini ve mücadele programına karar vermeye olanak tanır. Dünya Sağlık Örgütü normlarında üretilmiştir. Üniversite onaylıdır.

  • Manyetik İlaçlama Cihazı

    İnsektisitleri elektrostatik yükleme ile manyetize eder. Bitki parçalarına mıknatıs gibi yapışmasını sağlar. İnsektisit, su, yakıt tasarrufu sağlar

  • Kök Bakım Cihazı

    Meyve ve orman ağaçlarında kök bakımını için tasarlanmıştır. Toprağın havalandırması, toprağa sıvı gübre, fungusit, nemotosit uygulanmasını sağlar.

  • Pulverizatörlü ULV Cihazı

    Diptera ve Coleoptera-Lepidoptera'yı kontrol etmek için optimum damla boyutu sağlayan özel nozul tasarımına sahiptir. Yakıttan tasarruf sağlar. Kablosuz kumanda ile pratik şekilde kontrol edilebilir.

Tarla ve bahçelerinizdeki zararlılardan kurtulmak için size yardımcı olalım.