Ormanda Sürdürülebilirlik

Çam kese böceği (Thaumetopoea pityocampa Schiff. ) kızılçam ağaçlarında zarar oluşturmaktadır. Ormanlarımızın %26,3’ünü meşe, %25,1’ini kızılçam ve %19 kısmını karaçamlar oluşturmaktadır. Meşe ağaçlarından sonra en fazla alanı 5.686.009 hektarlık dağılımla kızılçam ormanları oluşturmaktadır.¹ Çam kese böceği ülkemizde 2 milyon hektarlık bir alan üzerinde zarar oluşturmaktadır.² Ek olarak toplam 10 milyon hektar çam ormanlarında bulaş riski bulunmaktadır.² Çam kese böceği çam ağaçlarında özellikle yeni sürgünleri tüketerek büyük artım kayıplarına sebep olmaktadır. Ayrıca, zararlıya maruz kalarak zayıf düşen fidan ve ağaçlar, kabuk böcekleri tarafından tahrip edilerek kurumaktadırlar.

Ağaçlardaki kütle artım kayıplarına ek olarak tırtılların üzerindeki tüycükler ciddi alerjik reaksiyonlara sebep olabilmektedir. Özellikle orman içerisindeki kamp ve piknik alanları, askeri tesislerdeki insanlar ve sıcak kanlılar risk altındadır. Cilt yüzeyinde tahrişe, dermatite neden olabilmektedir. Kızarıklık, kaşıntı, ağrı ve ödem oluşabilmektedir. Bazı durumlarda bronşit, bronşitis, keratokonjuktivitis ve farengitis görülebilmektedir. İnsanlarda
anafilaktik şok sendrom ve nöbet benzeri bulgular oluşabilmektedir.³

Çam kese böceği zararı

Son verilere göre; Türkiye’de 5.686.009 hektar kızılçam ormanı mevcuttur. Bu ormanlık alanların tamamı zararlının yayılma ve tahribat alanıdır. Çam kese böceğinin bu alanların %20 ile %50’ye varan kısmında artım kaybı yaptığı belirtilmektedir.

Kızılçam ormanlarımızın yıllık toplam artımı 5.011.582 m³ olarak raporlanmaktadır.4 Bu değerin %10’u olan 501.158 m³ aslında kayıtlara girmeden her yıl Thaumetopoea pityocampa Schiff. zararlısının boğazından geçiyor demektir.

Bunun tomruk olarak piyasa değeri ortalama 2.544 TL/m³ olduğu göz önünde bulundurulursa (Mart 2022 OGM fiyat listesi), toplam tutar en az 1.274.948.496 TL (Bir milyar iki yüz yetmiş dört milyon dokuz yüz kırk sekiz bin dört yüz doksan altı) bulmaktadır.

Yıllık kayıplarımız belirtilenin 1/5- 1/10 ‘u bile olsa Ülkemiz için, büyük bir ekonomik kayıp olduğu meydandadır. Sosyal kayıplarımız ise hesaplanamaz.

Çam Kese Böceği Biyolojik Mücadelesi

Antalya-Isparta-Denizli-Muğla Orman Bölge Müdürlüklerinde denemeleri yapılarak, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Çam Kese Tırtılı zararlısı için ruhsatlı olan Bio-T Plus bakteri kökenli biyolojik bir üründür. Sadece hedef canlının larvalarına karşı etkilidir. Zararlının predatörlerinden olan Calasoma sycophanta üzerinde güvenlidir. Oysa, IGR (Insect Growth Reguator) olarak bilinen ve kimyasal ürün grubuna giren “kitin sentezi inhibitörleri” ile mücadele yapıldığında, Çam kese böceği ile birlikte diğer faydalı tüm böcekler de öldürüldüğünden, orman faunası bozulmakta ve zarar görmektedir.

Bio-T Plus, yerden sıvı-atarlar ve havadan helikopter ile uygulanabilir. Havadan yapılan mücadelenin, yerden yapılan mücadeleye nazaran hektar maliyetinin 1/2 ile 1/3 oranlarında daha ekonomik olduğu tespit edilmiştir. Havadan yapılan uygulamada ilaç homojen bir şekilde dağıtıldığı için, ilaçlanmayan tahribat alanı da kalmamaktadır.

Havadan mücadelede ürün su ile karıştırılarak kullanıldığı için, doğada çevre kirliliğine yol açmamaktadır. Diğer kimyasal ürünler ile yerden sıcak sisleme makineleri ile aynı alanın ilaçlanması 2-3 ayı bulmaktadır ve aynı zamanda ilaçlar mazot ile karıştırılarak (havadan uygulamada kullanılan suyun yerine) uygulama yapıldığından kısmi bir çevre kirliliği söz konusudur.

Kaynak:

1: 9.8 Orman Alanlarının Ağaç Türlerine Göre Dağılımı https://cevreselgostergeler.csb.gov.tr/orman-alanlarinin-agac-turlerine-gore-dagilimi-i-85785

2.Thaumetopoea Wilkinsoni Tams, 1924 Ve Thaumetopoea Pityocampa (Den. & Schiff., 1775) Lepıdoptera: Notodontıdae) Populasyonlarında Yumurta Ve Yumurta Koçanı Biyolojik Ve Ekolojik Özelliklerinin Yükseklik İle İlişkilerinin İncelenmesi-2019

3. Çam Kesesi Böceği Toksikasyonu JAVST, 2018, 3(1), 44-49

4. ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ YAYINLARI-Teknik Bülten Serisi No:126

Orman ağaçlarında hastalık ve zararlılarının yapmış olduğu tahribat diğer tüm zararlardan (Yangın, kesme vs) 5 kat daha fazladır.