Teknoloji Odaklı Ulusal Vektör Mücadele Programı

Teknoloji Odaklı Ulusal Vektör Mücadele Programı

Vektör mücadelesi birçok disiplinin bir arada yürütülmesi gereken bir programdır. Kültürel, fiziksel, biyolojik ve kimyasal uygulama aşamalarından oluşması gerektiği tüm kaynaklarda belirtilmektedir.. Entegre vektör mücadelesi olarak isimlendiren bu sistem takip edilmesi gereken bir önemli mücadele basamaklarını içerir. Bununla birlikte günümüz teknoloji ve farkındalık çağında eksik kalan bir planlamadır. Entegre vektör mücadele programı teknoloji odağında tek merkezden yürütülmelidir. Tüm süreçler Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilmelidir.

Entegre vektör mücadele programlarının tamamı yerel ölçekte planlanmaktadır. Yapılan planlamalar sübjektif yaklaşımlar içermektedir. Bu nedenle planlamaların büyük bölümü uygulamaya geçirilememektedir ya da etkin sonuçlar alınamamaktadır. Ülke genelinde vektör mücadelesi ile ilgili yapılan ürün ve hizmet alımı ihalelerine bakıldığında bu durum daha net olarak anlaşılmaktadır.

Halk Sağlığında Vektör Mücadelesinde Sürdürülebilirlik başlığında detaylı şekilde incelendiği üzere, günümüzde vektör mücadele programları sübjektif yaklaşımları temel almaktadır. Türkiye genelinde 2018-2019 yılları arasında yapılan açık ihale verilerine bakıldığında alınan insektisitlerin %89’unu ULV uygulamalarına yönelik sentetik kimyasallar almaktadır.

Mevcut vektör mücadele programı ve dezavantajları

Vektör kontrol programları için genel bir politika bulunmamaktadır. Vektör mücadele programları yerel yönetimler tarafından bağımsız şekilde yürütülmektedir. Büyükşehirler, iller, ilçeler birbirinden tamamen farklı programlar yürütmektedir. Ancak uygulamalardaki farklılık ya da aksamalar nedeniyle konuya hassasiyet gösteren yerel yönetimlerdeki mücadele çalışmaları da olumsuz yönde etkilenmektedir.

  • Vektör zararlının ergin formuna yöneliktir.
  • Kültürel, fiziksel ve biyolojik mücadele yöntemlerine sadece kavramsal olarak yer verilir ya da yer verilmez.
  • Larva kontrolüne gerekli önem verilmez ya da eksik uygulama yapılır.
  • Bilimsel veriler yerine süregelen alışkanlıklara dayalıdır.
  • Personel, araç-ekipman ve sentetik kimyasal insektisit odaklıdır. Uygulama sayısını ve miktarını arttırdıkça başarılı olacağı düşünülmektedir.
  • Açık alana ve havaya sentetik kimyasal insektisit uygulamasını temel alır. Tüm canlılar bu uygulamalardan zarar görür.
  • Etkinliği belirsizdir.
  • Süreçler, birbirinden bağımsız dijital ya da fiziksel formlar üzerinden yürütülmektedir.
  • Sağlık ve çevresel kirlilik risklerini beraberinde getirir.

Teknoloji odaklı vektör mücadele programı nedir?

Vektör mücadele süreçlerinin Sağlık Bakanlığı kontrolünde yapılmasını öngörmektedir. Bilimsel kanıtlara ve sayısallaştırılmış verilere dayalı programdır. Sahadan meteorolojik verilerin alınması, habitatların taranması, popülasyon yoğunluklarının tespit edilmesi, yapılan tüm uygulamaların sayısal veriler haline getirilerek tek merkezde toplanması ve nihayetinde rapor haline getirilerek dijital karar destek sistemi olarak kullanılabilmesi için uzun yıllardır yerel yönetimlerde bu amaçla kullanılan BİOTEKCBS yazılımından faydalanılmaktadır.

Teknoloji odaklı vektör mücadele programı için tüm veriler tek bir merkezde toplanmalıdır. Toplanan veriler geliştirilen matematiksel formüller, algoritmalar tarafından işlenip yapay sinir ağlarının geliştirilmesi sağlanmalıdır. Derin öğrenme sayesinde çevre ve meteorolojik şartlara bağlı olarak hedef zararlının popülasyon dağılım ve büyüme indeksi hesaplanıp biyosidal ürün uygulayıcı operatörlere anlık görev emri çıkartılabilmelidir. Ülke genelinde tüm veriler işlenerek tek bir amaç için yani toplam vektör etki değerlendirme indeksinin kabul edilebilir sınırlara tutulması hedeflenmelidir. Sağlık Bakanlığı denetiminde riskli bölgeler ve alınması gereken önlemler önceden tanımlanabilmeli ve tüm yerel yönetimlerin gerekli tedbirleri alması sağlanabilmelidir.

Ancak bu sayede "daha çok personelle daha fazla sentetik kimyasal insektisit kullanarak etkin vektör kontrol programı uygulanır" yanılgısının önüne geçilebilir.

Teknoloji odaklı ulusal vektör mücadele programının içerdiği teknolojiler ve yenilikler

  • Ulusal Vektör Koordinasyon Merkezi kurulması
  • Uygulayıcı Mobil Aplikasyon
  • Vatandaş Mobil Aplikasyon
  • Uygulama ekipmanlarının sayısallaştırılması
  • İnsansız Hava Aracı Filosu
  • Makine Öğrenmesi; Tahmin(Prediction) ve Öngörü(Forecasting) servisleri

Güvenli biyolojik mücadele ürünlerine nasıl ulaşırım

Tarım ve halk sağlığında zararlılarla biyolojik mücadele etmek için bölgenizdeki zirai bayilere danışabilirsiniz. Özellikle tarımda bitki koruma ürünlerinin internetten satışı yasaktır.

Bölgenizde biyolojik mücadele ürünlerini bulabileceğiniz zirai bayilerin listesine ulaşmak için tıklayınız